Əsas

Daha Ətraflı

Bu həftənin sualı təkamül biologiyasında o qədər də çox diqqət görməyən bir mövzu ilə əlaqəlidir. Hamımız dərsliklərdə təkamül zamanı mühitə ən uyğun olub daha çox balalar istehsal edən fərdlərin seçildiyini, geri qalanlarının isə təbii seçmə prosesi ilə filtrləndiyini bilirik. Bu, çoxlarında dayanmadan inkişaf edən canlılar aləmi görüntüsü yaradır və prosesin son nöqtəsində ən mükəmməl canlı kimi insanın yarandığı fikrini yaradır. Lakin əslində ən uyğun və ən çox balası olan fərdlərin seçilməsi canlı təbiətdəki müxtəlifliyi izad edən mexanizmlərdən yalnız biridir. Ən qədim canlılar olan bakteriyalar son 3.5 milyard il, ən qədim heyvanlardan olan dalayıcılar (Cnidaria) ~750 milyon il ərzində baş verən saysız-hesabsız dəyişmələr (mühitdə, başqa canlıların əmələ gəlməsindən yaranan problemlər və s.) qarşısında öz təməl strukturlarını qoruyub saxlamağı bacarmışdırlar. Ona görə canlılar kimi dəyişkən olan və dayanmadan dəyişən kompleks müthidə yaşayan bir qrupun zamandakı dinamikasını ən uyğun olanın təbii olaraq seçilməsindən daha ümumi bir qayda ilə, stabil olanların həyatda qalması prinsipi ilə izah etmək olar.

Bu ifadə sizə ilk baxışdan səfsətə (tavtologiya) kimi gələ bilər və əslində belə düşünməkdə haqlısınız: Stabil olmaq onsuz da zamanda davamlılığı qorumaq deməkdir. Lakin canlıların müxtəlifliyinə stabillik nöqteyi-nəzərindən baxanda və nəzərə alanda ki, bəzi növ canlılar başqalarından qat-qat daha uzun bir zaman kəsiyində mövcudiyyətlərini qoruya biliblər, məhz bu stabilliyin nə ilə bağlı olduğu üzərinə suallar yaranır: Niyə Yer üzündə yaranmış ən erkən canlılardan bəziləri indiyədək bir növ olaraq struktur baxımından çox dəyişmədən həyatda qalmağı bacarıblar? Bu stabilliyə imkan verən xassələr hansılardır? Və bu xassələr stabilliyə tam olaraq necə töhfə verir?

Bu sual üzərinə düşünməyimiz üçün yaxşı bir səbəb iqlim dəyişikliyidir. İqlim dəyişikliyi ilk başda insanların özlərinin uzun vadədə həyatda qalma şanslarını təhlükəyə atır. Ona görə də, bəzi canlı növlərinin zamanda stabilliyinə imkan verən xassələri anlamaq, insan cəmiyyəti olaraq bizlərə də həyatda qala bilmək üçün ata biləcəyimiz addımlar haqda vacib dərslər verə bilər. Gələcəyin cəmiyyətini qurmaq üçün bizdən qat-qat yaşlı canlı qruplarından öyrənəcək çox şey var deyə düşünürük.

! Ekoloji Radar

  • Azərbaycanda şəxsi minik avtomobillərinin sayı təhlükəli sürətdə artmaqdadır. 2005-ci ildə bu rəqəm 458,840 idisə, 2018-ci il üçün bu rəqəm 1,118,480 olmuşdur. Fərdi minik avtomobilləri təkcə atmosferə parnik qazları atdıqlarına görə yox, həm də havanın keyfiyyətini azaltdıqlarına, daha yaxşı məqsədlərlə istifadə oluna biləcək ictimai məkanları daraltdıqlarına və həddən artıq asfaltlaşmaya yol açdıqlarına görə insanların sağlamlığına və digər canlıların yaşama mühitlərinə ən böyük zərər vuran amillərin sırasında öndə gedir.

Başqaları Yazırlar »

Məqalədə Abşeron yarımadasının potensial külək ehtiyatlarını təhlil edilir, Xəzər dənizində külək parkını qurmağın üstünlüklər və qarşısında duran müxtəlif maneələr nəzərdən keçirilir.

XX əsrdə feminizmin əsas əsərlərindən olan Simone de Beauvoir-ın “İkinci Cins” kitabında yer almış “Bioloji Məlumatlar” fəslinin icmalı. Fəsildə Beauvoir qadın-kişi bərabərsizliyini müdafiə edən, ona haqq qazandıran bir çox arqumentlərə və ehkamlaşmış fikirlərə qarşı çıxır, biologiyanı insanın, o cümlədən, qadının mahiyyəti, alın yazısı kimi qəbul edən mahiyyətçi zehniyyətə qarşı öz ekzistensialist mövqeyini ortaya qoyur.

Degrowth is a call to decolonize the social imaginary from the ideology of a one-way future consisting only of growth. Degrowth is not the same thing as recession. It is the hypothesis that we can achieve prosperity without economic growth.

As Marxist geographer David Harvey argues, forty years of neoliberalism has left the public totally exposed and ill prepared to face a public health crisis on the scale of coronavirus. What are the consequences of the spread of the new coronavirus on the capitalist mode of production?

Akademik İcmallar »

Severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS-CoV) and Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) are two highly transmissible and pathogenic viruses that emerged in humans at the beginning of the 21st century. Both viruses likely originated in bats, and genetically diverse coronaviruses that are related to SARS-CoV and MERS-CoV were discovered in bats worldwide. In this Review, we summarize the current knowledge on the origin and evolution of these two pathogenic coronaviruses and discuss their receptor usage; we also highlight the diversity and potential of spillover of bat-borne coronaviruses, as evidenced by the recent spillover of swine acute diarrhoea syndrome coronavirus (SADS-CoV) to pigs.

For about 50 yr, ice cores have provided a wealth of information about past climatic and environmental changes. Ice cores from Greenland, Antarctica and other glacier-covered regions now encompass a variety of time scales. However, the longer time scales (e.g. at least back to the Last Glacial period) are covered by deep ice cores, the number of which is still very limited: seven from Greenland, with only one providing an undisturbed record of a part of the last interglacial period, and a dozen from Antarctica, with the longest record covering the last 800 000 yr. This article aims to summarize this successful adventure initiated by a few pioneers and their teams and to review key scientific results by focusing on climate (in particular water isotopes) and climate-related (e.g. greenhouse gases) reconstructions.

Benefits of increased size and functional specialization of cells have repeatedly promoted the evolution of multicellular organisms from unicellular ancestors. Many requirements for multicellular organization (cell adhesion, cell-cell communication and coordination, programmed cell death) likely evolved in ancestral unicellular organisms. However, the evolution of multicellular organisms from unicellular ancestors may be opposed by genetic conflicts that arise when mutant cell lineages promote their own increase at the expense of the integrity of the multicellular organism. Numerous defenses limit such genetic conflicts, perhaps the most important being development from a unicell, which minimizes conflicts from selection among cell lineages, and redistributes genetic variation arising within multicellular individuals between individuals. With a unicellular bottleneck, defecting cell lineages rarely succeed beyond the life span of the multicellular individual.

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

Yuxarı qayıt